बुधवार, जुलै 24, 2019
   
Text Size

शेवटी सारे गोड होतें

“पुरे आता संगीत.”

“आतां अंधार पडू लागेल.”

“सारंगी ऐकून साप येतील.”

“गाणे ऐकून हरणे येतील.”

“इंदु, तूं भित्री आहेस. पुरुष बरोबर आहेत. मग भीति कशाला?” इंदिरा म्हणाली.

“तुमच्यासारख्या स्त्रिया बरोबर असतील तर पुरुषांना भय नाही.” जगन्नाथ म्हणाला.

“भय एका पावित्र्याला नाही. पावित्र्य सांभाळते, पावित्र्य तारते. पावित्र्यासमोर वाघ क्रूरता विसरतो, सर्प दुष्टता विसरतो. वाघाची गाय होते. सापाचा हार होतो. पावित्र्यासमोर पुण्य होते, अंधाराचा प्रकाश होतो. पावित्र्य, पावित्र्य हा जीवनाचा अभंग कायदा, शाश्वत कायदा. याचा भंग झाला तर सारे भंगेल. हा अभंग ठेवू तर जीवन रंगेल. पावित्र्य म्हणजेच परमेश्वर. असे हे पावित्र्य ज्याच्याजवळ आहे तो खरा बळी, महाबळी. मग ती स्त्री असो, पुरुष असो वा मूल असो.” गुणा म्हणाला.

“काळ्या पार्श्वभूमीवर पांढरा रंग अधिकच खुलतो. पतनानंतरचे चढणे, अध:पातानंतरचा उद्धार, उन्हानंतरचा पाऊस! त्यांत एक अनुपम सौंदर्य असते. काळ्या भूतकाळाच्या यमुनेच्या तीरावर भविष्याचा नयनमनोहर आरसपानी ताजमहाल अधिकच शोभून दिसेल नाही?” जगन्नाथ म्हणाला.

“हो जगन्नाथ. अश्रूंतून निर्माण झालेली इमारत अधिकच सुंदर दिसणार. ताजमहालहि हृदयाच्या अश्रूंतून जन्मलेला आहे.” गुणा म्हणाला.

मंदिरांतली घंटा घणघण वाजूं लागली.

“ती देवाची घंटा आपणांस साथ देत आहे.” इंदु म्हणाली.

“देवाची आरती, मंगल आरती सुरू होणार असेल. चला जाऊं.” इंदिरा म्हणाली.

“आता तो मुकुट काढ जगन्नाथ.” गुणा म्हणाला.

“इंदिरेला वाईट वाटेल म्हणून काढला नाही आणि तुझा हार रे?”

“इंदु रागावेल म्हणून मीहि काढला नाही.”

“जगन्नाथ, आण तो मुकुट. मी तो जपून ठेवीन. पुन्हां वनांत येऊ तेव्हा तुला घालीन. किती छान दिसतो तुला.”

“आतां पुन्हां वनांत कशाला जायचे? आता जीवनांत रमू, कांम करूं.” गुणा म्हणाला.

“जीवन हे वनच आहे.” इंदु म्हणाली.

“हो. जीवन म्हणजे कुंजवन आहे. तेथे मुरली आहे, कृष्ण आहे.” इंदिरा म्हणाली.

“तेथे कालिये आहेत, अघासुर, बकासुर आहेत. वणवे आहेत; सर्प, वाघ आहेत; काटेकुटे आहेत; खांचखळगे आहेत.” जगन्नाथ म्हणाला.

“परंतु काट्यांची फुले होतील, वणवे विझतील, साप निर्विष होतील. शेवटी सारे सुंदर होईल. शेवटी सारे गोड होईल.” गुणा म्हणाला.

“खरेच. शेवटी सारे गोड होईल. अश्रूंची फुले होतील, माणिक मोती होतील. दु:खांतून सुखाचे कोंब बाहेर येतील. सारे गोड, शेवटी सारे गोड!” इंदिरा म्हणाली.

आणि तिकडे घंटा घणघण घणघण वाजत होती. मंगलमूर्तीची पंचारती होत होती. ही चारी जणे तेथे जाऊन उभी राहिली. इंदिरा व जगन्नाथ, इंदु व गुणा भक्तिभावाने उभी होती. मंगलमूर्तीसमोर, विघ्ननाशकासमोर, सुखकर्त्या दु:खहर्त्यासमोर निरहंकारपणे उभी होती. त्यांच्या डोळ्यांतून अश्रु गळत होते. मंदिरांतील अणुरेणु एकच गोष्ट मुकपणाने सांगत होता व घंटा गर्जून सांगत होती की, “शेवटी सारे गोड होईल!”

 

इंदिरा न संपणारे गाणे म्हणत होती. हृदयनाथ जगन्नाथ शांत झोपला होता. त्रस्त जिवाला विश्रांति मिळत होती.

आता सर्वत्र आनंद होता. इंदूच्या घरी व इंदिरेच्या घरी लोक येत जात होते. मित्र येत होते. खेड्यापाड्यांतील शेतकरी येत होते. आनंद उचंबळला होता. पुढील कार्याचे बेत ठरत होते, योजना होत होत्या.

आणि एके दिवशी इंदिरा व इंदु, जगन्नाथ व गुणा पद्मालयाला गेली. वनभोजनास गेली. दोघे मित्र पाण्यांत पोहले. लाल कमळे त्यांनी तोडून आणली व इंदु-इंदिरेला दिली. फराळ करून सारी दाट जंगलांत हिंडत गेली. गुणा व जगन्नाथ बोलण्यांत रंगले होते. भावी कार्याचे विचार, संघटनेचे, क्रांतीचे विचार; सेवाधामाचे, आरोग्यधामाचे विचार! परंतु इंदु व इंदिरा कोठे आहेत?

“इंदु रे?” जगन्नाथने विचारले.

“आणि इंदिराताई?” गुणाने विचारले.
कोठे गेल्या दोघी?

“आतां आपण जाऊं त्यांना शोधायला. त्यांच्यासाठी आपण रडूं.” जगन्नाथ म्हणाला.

तो तिकडून इंदिरा व इंदु दोघी आल्या.

“कोठे गेल्या होत्यात?”

“आमच्या योजना ठरवीत गेलो होतो.” इंदु म्हणाली.

“आमची कामे करायला गेलो होतो.” इंदिरा म्हणाली.

“कसली कामे?” गुणाने विचारले.

“मी माळ गुंफायला गेले होते.” इंदु म्हणाली.

“मी मोरांची पिसे जमवून हा मुकुट करीत होते.” इंदिरा म्हणाली.

“बसा या दगडावर दोघे. गुणा हा हार तुझ्या गळ्यांत घालते. ही वनमाळा तुला शोभेल.” इंदु म्हणाली.

“आणि जगन्नाथ, तुला हा मोर मुकुट शोभेल.” इंदिरा म्हणाली.

ते दोघे मित्र देवाच्या मूर्तीसारखे शोभत होते.

“गुणा आतां सारंगी वाजव.” इंदु म्हणाली.

“जगन्नाथ तूं गा.” इंदिरेने प्रार्थिले आणि त्या वनांत संगीत सुरू झाले. स्वर्गीय संगीत.

बराच वेळ सारीं स्वर्गसुखात होती. स्मृतिसागरावर, भावना-लहरींवर सारी नाचत होती.

 

सकळहि जाऊ अंती प्रभुच्या चरणाशी खास
जीवन होइल सुंदर सखया होई न निराश।।

हे मन्नाथा त्रिजगन्नाथ प्रभु सर्वां पाळी
सकल जगाची तया काळजी चिंता तूं टाळी।।

वादळ येते परि ते जाते नभ निर्मळ होई
शांत चंद्रमा पुन्हां अंबरी मिरवत तो राही।।

हृदयाकाशामधले वादळ शांत तेविं होई
सत्त्वाची सौदर्याची ज्योत्स्ना पसरुन मग राही।।

घनदाट धुके अधिमधि येउन दिनमणिला लपवी
पटल मिटून प्रकटे पुनरपि अखिल मही सुखवी।।

मोह धुके हे विरते तेवि ज्ञानमित्र येई
प्रेमाचे शुभकिरण पसरुनी पावनता देई।।

दु:ख असे हें सान्त तसेची मोह सर्व सान्त
एके दिवशी मोह गड्या हे मरतिल निभ्रान्त।।

रडुनी रडुनी उपनिषदें तीं नाथ शिकूं गाया
रडुनी रडुनी, आपण जिंकूं नाथ मोहमाया।।

झोंप सख्या तूं शांत नसो ती चिंता चित्तांत
उठो उदइक प्रभु मम होउन शांत हृदयकांत।।

ग्रहणापासुन मुक्त जाहल्या चंद्रसम साजो।।
प्राणसख्याला माझ्या पाहुन पापताप जावो।।

देवा माझा ठेवा आतां हा न कधी न्यावा
आम्हां दोघांचा प्रभु आतां जन्म सफळ व्हावा।।

   

“शांत हो. जगन्नाथ, नको रे रडूं. मी तुझ्याबरोबर असते तर असे काही झाले नसते. माझीच चूक. आतां नाही हो कधीहि माझे हे धन मी डोळ्यांआड होऊ देणार. छायेप्रमाणे मी तुझ्या पाठीशी राहीन. झोप हो जगन्नाथ.”

“तू झोपव. मला थोपट. गाणे म्हण.”

“म्हणू गाणे? म्हणते हं.” असे म्हणून इंदिरा गाणे म्हणू लागली. हाताने थोपटीत होती. पतीचे तप्त मस्तक अमृतहाताने थोपटीत होती. गाणे म्हणत होती—

“नाहीं पडला नाहीं रडला असा नाहिं कोणी
पडुनी रडुनी सकळहि जाती जीव वरतिं चढुनी।।

पडले सुरवर पडले मुनिवर गिळि सकलां मोह
अनुतापें परि पावन होती भरुन नयन-डोह।।

वाइट भारी वाटून घ्या ना पडणेहि पूत।
पडल्याविण ना चढला कोणी हे प्रभूचे सूत्र।।

देवाघरची शेती पिकवी नयनांतील पाणी
हृदयामधली शेती पिकवी नयनांतील पाणी।।

सौंदर्याते मांगल्याचे विपुल पिके पीक
जरि नयनांतिल अश्रुजलाचा होइल अभिषेक।।

मांडीवरती झोप सख्या तू मागिल ते जावो
भूत मरोनि भविष्य आतां उज्ज्वल नव येवो।।

जीवन सुंदर करुं दे अपुले होई न निराश
आहे हृदयी प्रभुचा अपुल्या सकलांच्या वास।।

होऊ अंती पावन सारी काय असे घाई
खाली खाली नदी जाइ परि सिंधु जवळ येई।।

अंवस जरी ये जवळ जवळ जरि अंधकार घोर
तरि ना भय ती जवळ येतसे बीजचंद्रकोर।।

 

“कधीं येईल, कधीं येईल
जीवनाचा राजा माझा जगन्नाथ कधीं येईल”

असे गाणे, असे चरण इंदिरा म्हणत होती. “येईल येईल, धीर धर सखि; तुझा नाश सुखी येईल, येईल!” असे इंदु म्हणत होती.

आणि दोघे उभे राहिले. चंद्रसूर्यासारखे उभे राहिले. आकाशांतून उतरलेल्या ता-यांप्रमाणे उभे राहिले.

“इंदिराताई!” गुणाने हांक मारली.

दोघी चमकल्या. एकदम उभ्या राहिल्या.

“इंदिराताई, चुकलेला जगन्नाथ मी शोधून आणला आहे. त्याला तुमच्या स्वाधीन करीत आहे. सांभाळा आतं त्याला. इंदु, चल आपण जाऊं.” असे म्हणून गुणाने जगन्नाथला इंदिरेच्या स्वाधीन केले व तो नि इंदु जिना उतरून निघून गेली.

इंदिरा खाली बसली. जगन्नाथचे डोके मांडीवर घेऊन बसली. त्याच्या डोळ्यांतून अश्रुधारा वहात होत्या. तिचेहि डोळे स्रवत होते. ती पतीला जणुं स्नान घालीत होती. त्याला शुद्ध करून घेत होती.

“इंदिरे, मी पापी आहे. मला मरूं दे. तोंड वर करून तुझ्याकडे बघवतहि नाही. मांडीवर खाली तोंड करूनच मरूं दे, मरूं दे.”

“शांत व्हा हो. पत्नीला पति कधी पापी नाही दिसत. आईला मूल कधी अमंगल नाही दिसत. पडा हो.”

“इंदिरे, मी मोहांत पडलो. तुला विसरलो. अरेरे! माझ्या मनांतील वेदना कशा सहन करूं?”

“माझ्या मांडीवर झोपा. सा-या जखमा भरून येतील. वेदना थांबतील. नका हो रडूं. नको आता डोळ्यांत पाणी. जगांत कोण नाही मोहांत पडत? सारे पडतात, पुन्हा वर चढतात. तुम्ही कसेहि असा, तुम्ही माझे आहांत. मला गोड आहांत. माझे होतेत म्हणून ना पुन्हा माझ्याकडे आलेत? खरे की नाही?”

“”तुझ्याजवळ शुद्ध व्हायला आलो. चंद्रभागेत उडी टाकून शुद्ध होणार होतो; परंतु तीहि जणुं मला शुद्ध न करती. तिलाहि का मी काळाकुट्ट दिसलो असतो? तुझ्या डोळ्यांतील चंद्रभागेजवळ आलो. इंदिरे, मला शुद्ध कर, मला शुद्ध कर.”

   

पुढे जाण्यासाठी .......