बुधवार, सप्टेंबर 20, 2017
   
Text Size

घरी परत

इतक्यात विजयही तेथे आला.

'हा पाहा विजयच आला. विजय खरं सांग, हे चित्र कोणाचे? ही यशोधरा ना?' बापाने विचारले.

'नाही बाबा. हे चित्र मुक्ताचे आहे.' तो म्हणाला.

'मी सांगितले नाही? त्या बुधगावच्या म्हातार्‍याची मुलगी. विजय, मी सांगत नव्हतो की, हे बरे नाही म्हणून?' ग्रामाधिकारी उपहासाने म्हणाला.

'विजय, तुला मी धर्माला वाहिले आहे. तू का असल्या फंदात पडलास? खबरदार! थांब, या चित्राच्या चिंधडयाच करून जाळून टाकतो. तुला भिक्षू व्हायचे आहे. यतिधर्माची दीक्षा घ्यायची आहे.' पिता गजरला.

'अशक्य, अशक्य! द्या माझे ते चित्र.' विजय म्हणाला.
पित्याने ते टरकावले. तुकडे केले. विजय वाघासारखा पित्याच्या अंगावर धावला. मंजुळेने त्याला आवरले.

'विजय, हे काय? शांत हो.' ती म्हणाली.

विजय थरथरत होता. ग्रामाधिकारी निघून गेला. बलदेव संतापाने लाल झाले होते. विजयने ते तुकडे गोळा केले. तो आपल्या खोलीत गेला. पाकळया जोडून पुन्हा फूल करून पाहावे त्याप्रमाणे तो ते तुकडे एकत्र करून ते चित्र जोडीत होता. ते कसे जमणार?

'दुष्ट आहेत बाबा.' तो म्हणाला.

'विजय, छान होते चित्र. ती मुक्ता का इतकी सुंदर आहे?' तिने विचारले.

'सुंदर आहे व सुस्वभावी आहे. मी यती होऊ शकणार नाही. संन्यास माझ्यासाठी नाही. मला सुखाचा संसार करू दे. ताई, बाबांचा हा काय आततायीपणा! मला त्यांनी कधी विचारलेही नाही. संन्यास का असा लादता येतो?'

'बरे हो. तुझे म्हणणे खरे आहे; परंतु एकदम संतापू नको. जरा जमवून घेतले पाहिजे. बाबांचे मन आपण हळुहळू वळवू. माईजी वळवतील. राजाकडूनसुध्दा बाबांना त्या पत्र आणवतील; परंतु जरा धीराने घे. निराश नको होऊ हो विजय.' असे म्हणून मंजुळा हळुहळू निघून गेली.

विजय त्या तुकडयांवर अश्रु-सिंचन करीत होता. ते चित्र जणू सजीव करू पाहात होता, अश्रूंनी सांधवू पाहात होता. अश्रूंच्या फुलांनी त्याची तो पूजा करीत होता.

 

'तुमच्या विजयविषयी सांगायला आलो होतो. विजयला भिक्षू ना करायचे आहे? यतिधर्म ना तो घेणार आहे? धर्मासाठी त्याला अर्पण करावयाचे असा ना बलदेवांचा संकल्प आहे?' त्याने विचारले.

'हो. धर्मासाठी त्याला देऊ. सर्वांचा मग तो उध्दार करील.' माता म्हणाली.

'कसला उध्दार! तुम्हाला तो नरकात घालील. अहो, राजधानीत जाताना व येताना एका मुलीबरोबर तो होता. हसत काय, खेळत काय! लक्षणे बरी नव्हेत. जपा. तुमच्या तोंडाला तो काळिमा फाशील. तो तरुण आहे. ताबडतोब त्याला दीक्षा द्या. यती तरी करा नाही तर लग्न लावून पती करा; परंतु हे चाळे नकोत.'

'हे तुम्ही काय बोलता?' मंजुळा म्हणाली.

'जे डोळयांनी पाहिले ते.' तो म्हणाला.

'विजय असा नाही. हे पाहा भगवान बुध्दांच्या चरित्रातील चित्र. यशोधरेचे चित्र असावे. पाहा कसे सुंदर आहे. जणू देवता.' मंजुळा म्हणाली.

'अहो, हे चित्र यशोधरचे नाही. हे त्या मुलीचे चित्र! अशीच ती आहे. विजय तुम्हाला फसवीत आहे. ही विजयची देवता आहे, प्रेमदेवता!' तो उपहासाने हसत म्हणाला. इतक्यात बलदेव आले.

'काय ग्रामपती?'

'बलदेव, विजयला जरा आवरा. त्याचे कान उपटा. आधीच लांब आहेत ते आणखी लांब व्हायला लागले. गध्देपंचविशी जवळ येत आहे. तुम्ही विजयला धर्माच्या कामासाठी देणार ना? त्याला यती करणार ना?'

'हो. माझा तो संकल्प जगजाहीर आहे.'

'परंतु विजय तर ही असली चित्रे काढीत आहे.'

'कोणाचे हे चित्र?'

'बाबा, हे भगवान बुध्दांच्या यशोधरेचे चित्र आहे. तुम्हाला नाही वाटत?' मंजुळा म्हणाली.

'अहो, हे एका मुलीचे चित्र आहे, जिच्याबरोबर थट्टामस्करी करीत विजय राजधानीस जात होता व परत येत होता.' ग्रामपती म्हणाला.



 

'आणि माईजी, तुमचे आवडते गाणे राजकन्येने म्हटले.'

'खरे की काय? मला तिचा लळा होता.'

'जातो मी.'

'जा विश्रांती घे.'

विजयला मुक्ताची आठवण येई. तिच्याकडे जावे असे त्याला वाटे; परंतु तिच्या गावाचे नाव काय? खरेच. गावाचे नाव विचारायला आपण कसे विसरलो? वेडेच. तिचे नाव विचारले, परंतु तिच्या गावाचे नाव विचारले नाही. कोणते असेल बरे तिचे गाव?
विजय एक सुंदर चित्र तयार करीत होता. तो माईजींकडे जाई व ते चित्र रंगवीत बसे. अप्रतिम चित्र. कोणाचे होते चित्र? काय होते त्या चित्रात?

एके दिवशी ते चित्र पुरे करून विजयने आपल्या खोलीत लपवून ठेवले; परंतु मंजुळाताईने ते पाहिले.

एके दिवशी ते चित्र मंजुळा आईला दाखवीत होती.

'किती सुंदर चित्र!' आई म्हणाली.

'भगवान बुध्दांची ही यशोधरा असेल.' मंजुळा म्हणाली.

'होय. तिचेच असेल हे चित्र!' माता म्हणाली.

इतक्यात ग्रामाधिकारी तेथे आला.

'बाबा घरी नाहीत. काय आहे काम?' मंजुळाने विचारले.

   

'प्रणाम.' विजय म्हणाला.

कितीदा तरी मुक्ताने मागे वळून पाहिले. विजय तेथेच उभा होता. ती दिसेनाशी झाल्यावर विजय निघाला. घरी आई वाट पाहात असेल, मंजुळाताई वाट बघत असेल, असे आता त्याच्या मनात आले. तो झपझप चालू लागला. त्याच्या डोक्यात विचारांचे वारे जोराने वाहात होते. त्याच्या हृदयात भावनांचा प्रवाह घो घो करून वाहात होता आणि त्याचे पायही वायुवेगाने चालत होते.

आता सायंकाळ झाली  होती. गावात दिवे लागले होते. गाईगुरे घरी परत येत होती अशा वेळेस दमलेला विजय घरी आला. मंजुळाताई वाटच पाहात होती.

'आई, आला ग, विजय आला.'  मंजुळा म्हणाली.

आई बाहेर आली. इतक्यात बलदेवही बाहेरून आले. सुमुखही आला. विजयने सर्व हकिगत सांगितली.

'राजा बोलला तुझ्याजवळ?' आईने आश्चर्याने विचारले.

'होय. त्याच्या मुलीने गाणे ऐकायला बसविले. ही पाहा मला मिळालेली पदके. हे शंभर रुपये. सुमुख, हे एक पदक तुला घे.' विजय म्हणाला.

'चुलीत घाल ते.' सुमुख म्हणाला.
'सुमुख, असे रे काय बोलतोस?' मंजुळा म्हणाली.

'ताई, हे घे तुला २५ रुपये. हे २५ आईला. २५ बाबांना. हे २५ सुमुखला.' विजय वाटणी करीत म्हणाला.

'विजय, तुला नकोत का? रंग, कुंचले, पुठ्ठे यांसाठी नकोत का? ठेव, तुझ्यासाठी ठेव. विजय, तू मोठा होशील.' मंजुळा म्हणाली.

'आई, मी माईजींकडे जाऊन येतो.'

असे म्हणून विजय माईजींकडे गेला. त्यांच्या पाया पडला. त्यांनी  आशीर्वाद दिला. विजयचे यश ऐकून त्यांना आनंद झाला.


 

'त्याला काहीतरी बडबडायची सवयच आहे.' विजयने सांगितले.

एके ठिकाणी तिघांनी वाटेत स्वयंपाक केला. विजयने पाने आणून पत्रावळी लावल्या. त्या मुलीने भाकर्‍या भाजल्या. पिठले केले. आनंद! वनात असे झर्‍याकाठी खाण्यात किती मजा वाटते!

आता त्यांचे रस्ते अलग फुटणार होते. त्या तिघांची ताटातूट होणार होती.

'तुमचे नाव काय? तिने विचारले.

'विजय.' तो म्हणाला.

'खरेच तुम्ही विजयी व्हाल. जीवनात सर्वत्र विजयी व्हाल.' ती म्हणाली.

'आणि तुमचे नाव काय?' त्याने विचारले.

'माझे नाव मुक्ता.' ती म्हणाली.

'किती सुंदर नाव!' तो म्हणाला.

'तुमचे काय वाईट आहे?' तिने हसून विचारले.

'दोघांची छान आहेत.' तो वृध्द म्हणाला.

तिघे आता मुकाटयाने जात होती आणि तो निराळा रस्ता आला. तो वृध्द व त्याची ती मुलगी वळली. विजय तेथेच उभा होता.

'प्रणाम, विजय,' मुक्ता म्हणाली.


   

पुढे जाण्यासाठी .......