मंगळवार, सप्टेंबर 26, 2017
   
Text Size

माणूस होण्यासाठी शिका

त्या वर्षी प्रथम पाऊस सुंदर पडला. शेतकरी खुशीत होते. शेते मस्त होती. सोळा आणे पीक येईल, लोक म्हणत. सरकारी आणेवारी झाली. परंतु शेतक-यांच्या हातात प्रत्य़क्ष पीक पडले तेव्हा खरे. कधी रोग पडेल, कधी टोळ येतील, कधी उंदीर खातील. तर कधी अकाली पाऊस कोसळेल. शेतक-यांचे सारे परस्वाधीन.

आणि खरेच मुसळधार पाऊस आला. पाऊस धो धो पडत होता. हातातोंडाशी आलेले पीक मातीत मिळाले. कपाशीचे पीक गेले, शेंगांना मोड आले. नद्यानाल्यांना पूर येऊन तीरावरच्या शेतांमध्ये रेती-गाळ साचून राहिला. आकाश गळत होते आणि शेतक-यांचे डोळेही गळत होते ! सारी मेहनत मातीमोल झाली.

अनेक ठिकाणी शेतक-यांच्या सभा होऊ लागल्या. खंड माफ करा; शेतसारा माफ करा; शेतक-यांस तगाई द्या; असे ठराव होऊ लागले. सरकार काय करणार, इकडे सर्वांचे डोळे होते.

कलेक्टरांकडे शिष्टमंडळी गेले.

“विचार करतो.” साहेब म्हणाले. काही दिवसांनी गावोगावच्या चावडीत सरकारी जाहीरनामे लागले,

“शेतक-यांनी पिकवले किती, खर्च किती आला, तोटा किती आला, याचे जमाखर्च सादर करावे. ज्याचे नुकसान झाले आहे असे दिसेल, त्याला शेतसारा माफ करण्यात येईल.”

शेतक-यांना लिहिता वाचता येत नाही; ते कसा जमाखर्च ठेवणार ? जे शिकलेले जमीनदार होते त्यांच्याजवळ जमाखर्च होते. त्यांना भरभरा सूट मिळत गेली; आणि गरीब शेतकरी,- त्यांचीच दाद लागेना !

त्या दिवशी गोविंदा त्या गावाला गेला होता. गोविंदा मोठा सेवेकरी. त्याची मूकसेवा होती.

“दादा, आमचा शेतसारा नाही का कमी व्हायचा ? सारा भुईमूग गेला.”

 

पुढे जाण्यासाठी .......